نگاهي به تاريخ تكله

رضا رشيدي لاطران

یکی از آرزوهای من این است آنهايي که تحلیلها ودیدگاهایم را خطا تلقی می کنند.اينجانب را به یافتن اسناد جدیدی ترغیب نمایند تا بدین وسیله پاره ای از معماها و رازهاي متقدم گشوده گردد ویا دست کم پشتوانه مباحث قرار گیرد

گوشه کنار مه الود تاریخ که حاصل پژوهشهای فشرده و تحقیقات مفصل است.روایتگر تاریخ گذشته به حرف و حدیث تبدیل شده و دیگر وجود خارجی ندارد نیز همه طبقات اجتماعی ان با تمام معایب و خوشبختی هایشان در بستر تاریخ مدفون گشته اند .

اما داستان طایفه تکله

نمایشی است از شکوه و افتخارات

ایل قشقایی زمانی شکوفایی عظمت خود را باز يافت که اتحادیه شاهسونها فرو پاشیده بود ایلات به ندرت به ثبت وقایع می پردازند برخی ایلات بختیاری و قشقایی و بعضی از نخبگان سایر ایلات از اواخر دوره قاجار به نگارش تاریخ ( ایل ) خود اقدام كردند ولی سران شاهسونها (طایفه تکله ) به چنیین کاری دست نزدند زیرا پیش از انکه نو شتن چنیین خاطراتی مرسوم گردد قدرتشان را از دست داده بودند.

فعالیتهای سیاسی ناكافي و مشغول شدن به امورات زودگذر دلیل اصلی عدم نیل انها (طایفه تکله) به امتیازات بود که بختیاری ها در تهران بدست اوردند.

در قرن بیستم سه روایت مختلف درباره خواستگاه اتحادیه ایل شاهسون مغان مطرح گردید

1- روایت مالکم که تشکیل ایل شاهسون را به شاه عباس صفوی منسوب میکند

2- روایتی که مضمون ان مهاجرت ینصرپاشا از اناتولی و تشکیل اتحادیه ایل شاهسون توسط بدرخان

3- وجود سی ودو طایفه مستقل فارغ از نظارت یک قدرت مرکزی

این سه روایت در هویت های متفاوت برخاسته از خود شاهسونها وناظران رفتار انان انعکاس یافته است

- در قرن 19 درخلال جنگهای ایران و روس قوای روسها ماورای قفقاز باز گشتند بدین ترتیب شاهسونها در معرض یک منازعه بین المللی واقع شدند- شاهسونها بارها برای دفاع از مرتع خود به تنهايی ویا در صفوف قشون قاجار شجاعانه جنگیدند وبا شدت علیه روسیه اشغالگر جنگیدند و به رغم تحمل تلفات بسیار هر گز در مقابل قوای پر تعداد روسیه سر تسلیم فرود نیاوردند .

روسیه اکثر خاک مغان (قشلاق) را به قلم رو خود ضمیمه کرد...دولت با انتصاب روسای طوایف ،طایفه را به عنوان یک واحد به رسمیت می شناخت .

نادر شاه بدرخان را به ریاست شاهسونها گمارد و بعد از او پسرش نظرعلی خان عهده دار ریاست شاهسونها شد. در دوره قاجار عشایر تحت ریاست رحیم خان متحد شدند لکن بار دیگر سرحدی بودن منطقه جنگ و ستیزهای محلی ودخالتهاي روسیه نگذاشتند جاه طلبی شاهسونها از حدود منطقه فراتر برود......

مارکف می گوید تکله از اعقاب قزلباش است از قرن 16 در مغان به عنوان یکی از طوایف حضور داشتند . جزو شاهسونها به شمار می امدند به عنوان یکی از طوایف شاهسون مشگین شهر شناخته شدند . زمانی از طوایف پر جعمیت بود. اما در اواخر قرن 19 دچار ضعف شده مالکان اراضی و روستاهای دورسون خوجالو مالک اراضی و روستای تکله نیز بودند. چند صد خانوار از تکله ها در روستای واقع در میان قلمرو دورسون خوجالو و اردبیل ساکن بودند . اما تیره ای تکله که دارای صد و اندی خانوار بودند و ییلاق رانیز در سبلان شرقی واقع در ارتفاعات مشرف بر روستایشان می گذراندند.

انان پس از بسته شدن مرز (قرار داد ترکمن چای) نیز به کوچ نیشینی ادامه دادند و در امتداد مرز واقع در شمال بیله سوار قشلاق های دریافت کردند .اکثر قشلا های انان پس از حفر کانال ها به زیر کشت رفت .

اولئاریوس در سفر نامه خود 1017ه ش از وجود طایفه تکله در مغان گزارش می دهد - تکله احتمال زیاد از قارالار ( خیاو ) مشگین منشعب شده. خانه اش الاچيق بود وقتی می خواست از یوردی به یورد دیگر برود الاچق و بارو بنه را شتر می کرد زنهای بالایی بار و بنه می نشستند و یا مادیان ها سوار می شدند و مرد بر اسب( نر ) زین شده سوار می شد .چوپان اجیر شده همراه گوسفندان 10- 15 کیلومتر می رفت سپس جای را برای اتراق انتخاب می کرد شب هنگام چادر ها را برپا می کردند صبح که می شد می بایست دوباره می رفتند . زمانی که ییلاق می رسیدند هر کس سراغ ییلاغ ابا و اجداد ی خود می رفت .

عشایر مهمان نواز هستند واز مهمان خود -خواه دوست و خواه دشمن شدیدا حمایت و پذیرایی می کنند- زنان شان عفیف اند - هر کدام از طایفه به داشتن خصوصیاتی چون . راستگویی - تقوا - وپاکی - و جنگاوری- مشهور وشهره اند .

روستاهای جدید معمولا بنام طوایف نامگذاری می شود . از این رو همچنیین هویت و نام طایفه خود را حفظ می کردند . هویت طایفه تکله علی رغم پراکندگی روستایشان هم چنان محفوظ مانده زیرا این طایفه پس از روی اوردن به یکجا نشینی نیز در دفاتر دولتی با نام طوایف سابقشان ثبت می شدند. گروه هايي کوچک ازطایفه تکله امروزه به کوچروی ادامه می دهند ..........

رضا رشیدی لاطرن 17/08/1396

لاطران ...